Onderzoekzoek metropoolvorming »
Met 3 miljoen inwoners binnen een straal van 20 kilometer van beide stadscentra, enkele topuniversiteiten en hogescholen, het enorme cultuuraanbod en de ‘quality of life’, een over het algemeen goede internationale bereikbaarheid, vormen Rotterdam en Den Haag samen met de omliggende regiogemeenten en steden als Leiden, Zoetermeer, Delft, Schiedam, Gouda en Dordrecht een metropoolregio met een sterke internationale uitgangspositie. In de dagelijke praktijk functioneert deze regio nu nog maar in beperkte mate als één metropoolregio. Door de toenemende verstedelijking zal dit anders zijn in de toekomst! De uitdaging is dan ook de mooie uitgangspositie van de metropool 'Rotterdam - Den Haag' te verzilveren door haar krachten én kwaliteiten te bundelen.
Onderzoeksresultaten
De metropoolvorming begint bij het opsporen van deze kracht in de regionale werkelijkheid en deze te vertalen naar bestuurlijke slagvaardigheid. Als deelnemers van de 'Master of Strategic Studies' van het NICIS/NSOB hebben Theo Strijers en David van Keulen onderzoek gedaan naar deze metropool in ontwikkeling.
Onderzoek economische-, verkeerskundige en geografische variabelen metropoolvorming (download)
Eindstudie met concrete bestuurlijke instrumenten voor metropoolvorming (download)
Interview Theo Strijers en David van Keulen
De metropoolregio Randstad doet het economisch in internationaal opzicht niet goed. De ‘Amsterdam Metropolitan Area’ staat wel behoorlijk op de kaart, maar de zuidelijke steden Rotterdam en Den Haag zwakken af. Hoe kunnen deze steden meer samenwerken en gebruik maken van elkaar? Theo Strijers en David van Keulen schreven samen een eindscriptie voor de ‘Masteropleiding Strategic Urban Studies’ (MSUS) over de vorming van de metropool Rotterdam – Den Haag.
Onder een metropool verstaan wij een grootstedelijke regio met economische, culturele en sociale en functies en internationale uitstraling. Het is een magneet die activiteiten naar zich toetrekt, het is de motor van economische en maatschappelijke vernieuwing, het is een internationaal besliscentrum en maakt deel uit van het wereldwijde netwerk van steden.
Kortom, buitengewoon belangrijk, maar het potentieel van de Randstad als metropool wordt onvoldoende benut. Het is zelfs de vraag of je wel kunt spreken van de Randstad als metropool. De verbindingen zijn gebrekkig en het bestuur is versnipperd, vinden Strijers en Van Keulen. Amsterdam doet het wél goed door een - over het algemeen - goed imago en hooggekwalificeerde arbeid. Het is vooral de vraag hoe overheden in de zuidelijke Randstad bestuurskracht kunnen organiseren.
De stadsbesturen van Rotterdam en Den Haag hebben het voornemen om uit te groeien tot een policentrische metropool, met steun van de stadsgewesten Haaglanden, Stadsregio Rotterdam en de provincie Zuid Holland. Strijers: “Als zij in staat zijn om zich als één regio te profileren op het gebied van onder andere bereikbaarheid, cultuur- en onderwijsaanbod, dan worden zij veel interessanter als vestigingsplaats van internationale bedrijven en dat heeft uiteraard een gunstig effect op de economie.” Om erachter te komen hoe, onderzochten Strijers en Van Keulen het proces van metropoolvorming in het Ruhrgebied, dat net als de Randstad een gebied is met onderling concurrerende steden in economisch verval.
Ruhri's [Culturele Hoofdstad 2010]
Het Ruhrgebied blijkt geen sterke identiteit te hebben als zodanig en ook geen (financiële) impulsen voor samenwerking te kennen. “De inwoners voelen zich geen ‘Ruhri’ of iets dergelijks maar gewoon inwoners van Essen, Duisburg et cetera”, vertelt Strijers. Met strategieën als Culturele Hoofdstad 2010 probeert men meer samenhang in het gebied te creëren en een gevoel van trots op de eigen regio. “Het Ruhrgebied heeft het met de Culturele Hoofdstad goed gedaan,” aldus Strijers, “het is echt geëntameerd vanuit de regio Ruhr. Essen is wel vaandeldrager, maar de rest doet helemaal mee.”
Toch is het niet een voorbeeld voor Rotterdam – Den Haag, omdat de onderlinge concurrentie binnen het Ruhrgebied enorm groot is, met name op fiscaal vlak. Bovendien houden hogere overheden in Duitsland de metropoolvorming enigszins tegen uit angst voor een te machtige regio. Wel is duidelijk geworden dat culturele impulsen zoals ‘Ruhr 2010’ als culturele hoofdstad, van grote betekenis zijn voor het ontstaan van een eigen identiteit.
Onontkoombare ontwikkeling
“Je hebt geen keuze, je moet voor metropoolvorming gaan,” vindt Van Keulen. De belangrijkste aanbeveling die volgt uit het onderzoeksrapport is dan ook: kies bewust voor een strategie van metropoolvorming. Let daarbij met name op de bereikbaarheid tussen de steden en de voorzieningen in de steden. Wat betreft het eerste: zorg dat het zo makkelijk mogelijk is om je te verplaatsen tussen de steden.
RandstadRail is een goede eerste stap. OV-bedrijven en bestuurders dienen nu een 2e stap te maken om tot een samenhangend metropoolnetwerk te komen. Het zou goed zijn 80% van de verplaatsing met OV binnen 45 minuten te kunnen maken. Ten tweede kun je beter één hele goede ijsbaan en één heel goede wielerbaan te hebben in de hele regio, dan meerdere overal verspreid.
Ook is het beter, vinden Strijers & Van Keulen, als iedere stad zich specialiseert op het gebied van culturele programmering in film en toneel. Niet om te bezuinigen, maar om de kwaliteit van het aanbod te verbeteren. En het stimuleert bewoners om nog eens naar de andere stad te gaan. Hetzelfde geldt voor woonmilieus en de kantorenmarkt. Van Keulen: “Durf daarin keuzes te maken, zodat je elkaar binnen een regio niet dood concurreert maar juist samenwerkt: specialisatie en differentiatie zijn daarbij leidende begrippen voor economische groei. Pas dan wordt de regio sterker en kan bijvoorbeeld een internationaal bedrijf als Harrods één vestiging openen in plaats van meerdere Bijenkorven".

|